Bedrijfsovername: garanties en aansprakelijkheid

Wie een bedrijf verkoopt of koopt, krijgt te maken met garanties en aansprakelijkheid. Die onderwerpen zijn vaak de belangrijkste discussiepunten in het overnametraject.

Bij de overname van een onderneming koopt de koper in feite een pakket aan verleden en toekomst. De koper wil de zekerheid dat de cijfers kloppen, dat er geen onverwachte financiële tegenvallers op de loer liggen en dat het bedrijf er exact zo voorstaat als is voorgesteld. De verkoper daarentegen wil na de overdracht een schone lei en niet jarenlang wakker liggen van mogelijke claims. Garanties en de aansprakelijkheidsregeling vormen het vangnet waarin deze tegengestelde belangen samenkomen.

Welke garanties komt u tegen in de koopovereenkomst?

In de koopovereenkomst (vaak de Share Purchase Agreement of SPA genoemd) staan vaak tientallen tot honderden garanties. Dit zijn beloften van de verkoper over de staat en activa van de onderneming. We onderscheiden de volgende hoofdcategorieën:

• Titelgaranties: Deze bevestigen dat de verkoper de wettelijke en onbetwiste eigenaar is van de aandelen of activa, en dat deze vrij zijn van beslagen, pandrechten of claims van derden.
• Commerciële en operationele garanties: Die gaan over de kern van de dagelijkse bedrijfsvoering. Denk aan de juistheid van de jaarrekeningen, de status van belangrijke klant- en leverancierscontracten, de afwezigheid van achterstallig onderhoud en het naleven van wet- en regelgeving.
• Fiscale garanties: Deze zien op de belastingafdrachten. De koper wil de garantie dat alle loon-, omzet- en vennootschapsbelasting over het verleden netjes is voldaan en dat er geen belastingrisico’s zijn.
• Vrijwaringen: Dit is een specifieke afspraak over een bekend risico. Als er bijvoorbeeld een lopend arbeidsconflict is of een naderende belastingaudit, spreken partijen af dat de kosten en schade daarvan specifiek voor rekening van de verkoper blijven als het misgaat.

Hoe wordt de aansprakelijkheid begrensd?

Garanties geven alleen zekerheid als er ook heldere regels zijn over wat er gebeurt als een garantie niet juist is. Een verkoper wil onbeperkte aansprakelijkheid voorkomen. Om de risico’s voor beide partijen beheersbaar te houden, zijn de volgende mechanismen gebruikelijk:

• Een percentage van de koopprijs (aansprakelijkheidsplafond): Vaak wordt de maximale aansprakelijkheid van de verkoper begrensd tot een afgesproken percentage van de koopsom. Bijvoorbeeld tussen de 20% en 50%. Voor titelgaranties geldt meestal een hoger plafond. Bijvoorbeeld 100%.
• De minimis: Dit is een drempelbedrag per claim. Kleine schadepostjes voor koper – bijvoorbeeld onder de 5.000 euro – vallen hierdoor direct af, zodat partijen na de overdracht niet over elk wissewasje in de clinch liggen.
• Drempelbedragen (basket of drempel): Naast een minimum per claim wordt vaak een totaal drempelbedrag voor alle claims samen afgesproken. Pas wanneer de opgetelde schade dit drempelbedrag overschrijdt, kan de koper de verkoper daadwerkelijk aanspreken.
• Claims-termijn: Garanties gelden niet eindeloos. Voor commerciële garanties wordt vaak een termijn van één tot twee jaar gehanteerd, terwijl fiscale garanties logischerwijs gekoppeld zijn aan de wettelijke navorderingstermijnen van de Belastingdienst.

Een goede balans voor een succesvolle deal

Garanties en aansprakelijkheid zijn juridisch en fiscaal complex, maar vormen de absolute basis van een succesvolle transactie. Een zorgvuldig opgestelde regeling beschermt de koper tegen onvoorziene tegenvallers en geeft de verkoper de financiële rust na de overdracht. Duidelijke afspraken vooraf voorkomen kostbare discussies achteraf en zorgen ervoor dat de focus na de handtekening direct kan op de verdere groei van de onderneming.